Eski Türklerde mutfak (yemek) Kültürü

Kategori : Yemek Kültürleri |

Eski Türklerde Yemek Kültürü nedir, Eski Türk Mutfağı , Türklerde Yemek Kültürü

Eski Türklerde Yemek Kültürü
Türk mutfağı dünyanın sayılı zengin mutfakları arasındadır Bazı görüşlere göre, Çin ve Fransız mutfakları ile birlikte dünyanın en zengin üç mutfağından birisidir
Türk mutfağının zenginlik sebepleri arasında yiyecek ve içecek maddelerinin bolluğu ve çeşitliliğinin yanı sıra, Türklerin eski bir tarihe sahip olmaları da sayılabilir
Coğrafî, kültürel ve sosyolojik sebeplerle, Türkler, komşuluk münasebetlerinde bulundukları ve iç içe yaşamış oldukları farklı toplumlarla etnolojik anlamda hem etnikvericilik hem de etnik alıcılık yapmışlardır Bu alış-veriş, hiç kuşkusuz yiyecek ve içecekkültürü için de söz konusu olmuştur

Türk Yemek Adetlerini araştırmış olan Mehmet Eröz, Türk töresinde yemeğin yerinin büyük olduğunu ifade etmiştir Bunu karakterize eden en açık örnekler olarak da yağmalı toylar, imece toplantıları, doğumlar, ölümler, düğünlerde yenilen yemekleri belirtmiştir Eröz’ün izahlarına göre, bu toplantılarda geleneğe göre sofralar hazırlanır, yemekler çıkarılır, bütün oymak, boy veya köy halkı birlikte yer, birlikte eğlenir veya acıyı paylaşılmaktadırAnadolu’da buna benzer gelenekler bugün de yaşamaktadır

Yine ona göre, Türk dünyasında, “yemek” isminin yerine “aş” ismi kullanılmaktadır Göktürk Kitabeleri’nde de “yemek” bu anlamda kullanılmıştır Ölüm törenlerinde (üç hayrı, yedi hayrı, kırk hayrı), “ölü aşı” ve düğünlerde de bulgur pilavını etli olarak yaparlar
Aynı yemekler bir dileği, adağı olan kimsenin söz konusu dileği gerçekleştiğinde de pişirilir Bu yemeklere Alevi Türkmenlerde “dede aşı” denir Malatya’da Akçadağ ve Hekimhan’da etli pilav pişirilerek “ölü aşı; kırk hayrı, üç hayrı, yedi hayrı şeklinde törenler” düzenlenir Bu törenlerde, Türk töresindeki oturma düzenine göre misafirlerin en şereflisinin baş köşeye oturtulduğu görülür

Bir meclis şeklinde katılımcılığı öngören Anadolu’daki Hıdırellez şenliklerinde verilen yemekler, hayır dualarıyla yemeği veren ve yemeği yiyenin hayır sahibi olduğu inancı şeklindeki manzara, sadece tüketim yollarıyla yemek adabını değil, aynı zamanda bir çok kültür motifini gözler önüne sermektedir

Türk hayatı ile Türk kültünün ana yiyecek maddelerinin başında süt ve et gelmek- tedir Çeşitli hayvansal ürünler Türklerin ana besin maddesi olmakla beraber, et ve süt-ten üretilmiş her türlü besin maddesini Türklerin icat etmiş olduğu söylenemez Bu tür bir yaklaşım, çok dar çerçeveli bir görüşle hareket etmek demek olur ki, bu son derece yanlıştır

Türk töresinde yemeğin çok önemli bir yeri vardır Buna göre, sosyal hayatın hemen her aşamasında, sosyal münase- betlerin çoğunda yemek işin esası olmaktaydı Doğumlar, sünnet düğünleri, düğünler, bayramlar, yağmalı toylar, imece toplantıları ve ölüm hadiseleri hep yemekle birlikte qötürülmeye çalışılırdı Sofra hazırlanması, yemeklerin dağıtımı ve konukların ağırlan ma biçimi tamamen geleneğin belirlediği şekilde yapılmaktaydı Eröz’ün belirttiği bu
yemek gelenek ve görenekleri günümüzde Anadolu’nun pek çok yerinde aynı şekilde hayatiyetini sürdürmektedir

Eröz, yemek kültürünün insan hayatında ve kültürel etkileşimdeki önemini vurgu-ladıktan sonra, eski Türk yemeklerinden bazı önemli olanlarını açıklamıştır

Bunlar:Akıtmaç, bulamaç, keşkek, höşmerim, mantı, samsa, tutmaç, yufka, yoğurt

Eröz’ün belirttiği yemekleri kendi ifadelerine dayanılarak aşağıda sırasıyla şu şekil-de açıklamak mümkündür

Akıtmaç:
Yörük ve Türkmenlerin saç üzerinde yaptıkları hafif bir hamur yemeği Deve veya
koyun sütünden yapılır Deve doğurunca alınan ilk süt, “ağın, ağız” dan yapılır Bu sü-
tün unla karıştırılmasından saç üzerinde pişirilir

Bulamaç:
Un, yağ ve yoğurtla yapılır Kaşgarlı Mahmud’un Divan’ında “bula” pişirmek anlamına geliyor

Keşkek:
En iyi buğdaydan ve etle pişirilerek yapılır, delikanlılar tarafından kepçelerle dövülür Lastik gibi olunca, üzerine kırmızı biberle eritilmiş yağ dökülür (üzerinde gezdirilerek dökülür)Pek çok yerde buna herse de denilmektedir

Höşmerim:
Yörüklerin meşhur peynir tatlısıdır Yağ ve şekerden de yapılır Edremit ve Tekirdağ’da tatlıcılar tarafından yapılıp satılır Rize taraflarında “Höşmerli” diye anılır31

Mantı:
Çok eski bir Türk yemeği olan mantıya, Orta Asya’da “Metni” adı verilmektedir Kayseri taraflarında çok meşhur olan bu yemeğe Anadolu’nun bazı yerlerinde “Tatar böreği” de denilmektedir Mantı, hamur içine kıyma veya başka türlü iç malzemesi konularak suda haşlanarak yoğurt içine konularak tüketimi yapılmaktadır

Samsa:
Uygur Türkleri, kuru bohça şeklindeki bir hamur yemeğine bu adı verirler Eröz, ninesinin bu yemeğe “yaylankı” adını verdiğini ifade eder Ayrıca, Türkiye’de Samsa tatlısının varolduğunu, Bulgaristan Türklerinin baklava dilimine “Samsa” adını verdiklerini belirtir

konya-yemekleriTutmaç:
Kaşgarlı Mahmut tarafından Türklerin meşhur yemeği olarak belirlenmiştir Yumurtalı hamurdan yapılmış yufka, et, tereyağı ile yapılan bir yemektir Bulgar dağlarında yaylıyan bütün Yörükler ve Konya Ereğlisi’nde oturan Bekdik oymakları, halen bilmekte ve yapmaktadırlar

Yufka:
Yörüklerin, Türkmenlerin ekmeğidir Saç üzerinde yapılan mayasız ekmektir Eröz, Göktürk Kitabelerinde yufkanın “yufka” diye geçtiğini ifade ediyor

Yoğurt:
Eski bir Türk yiyeceğidir Her ne kadar Bulgarlar kendine mal etseler de, bu onlara Slavlaşmış Bulgarlardan geçmiş olmalıdır Kaşgarlı Mahmut aynı adla yoğurdu ifade etmektedir

Netice olarak Eröz, kaybolan Türk geleneklerinin en seçkin olanlarından birisine sahip olmak konusunda kollektif bilinç oluşturmanın gerekliliğini ifade etmek istemiştir Bu ve tüm kaybolan geleneklerimize sahip çıkmada sorumluluğun en başta Türk aydınına düştüğünü belirtmiştir

Bir önceki yazımız olan Japon mutfağı ve yemek kültürü başlıklı makalemizde japon yemek kültürü, japon yemekleri ve yapon mutfağı hakkında bilgiler verilmektedir.

Gelen Arama terimleri:

  • türklerde pilav
  • bulgaristan yemekleri
  • eski türk mutfağı
  • eski turklerde dondurma
  • toyda verilen yemekler
  • türkiye yemek kültürü

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

CAPTCHA (Şahıs Denetim Kodu) Resmi

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>